Đẹp như tranh vẽ mùa lúa chín ở Hoàng Su Phì

Mùa lúa chín ở Hoàng Su Phì,

Đã quá nhiều lần tôi ra Hà Giang, và mỗi lần ra tôi đều ở đến vài tháng rồi mới chịu về. Cũng rất nhiều lần tôi đặt tay lên trái tim mình rồi tự hỏi, tại sao tôi lại say vùng đất này đến thế, rồi tôi cũng tự trả lời, có thể vì kiếp trước tôi sống trên núi nên kiếp này tôi tìm về nơi tôi đã từng sinh ra, hoặc cũng có thể vì tôi say cảnh vật, cũng có thể vì tôi đã say những con người chân chất, thật thà trên miền núi chăng? Dù đó là vì lý do gì, thì đối với tôi, Hà Giang luôn là ngôi nhà thứ 2 mà tôi muốn ở nhất trên dải đất hình chữ S này. Hôm nay, tôi sẽ lại kể cho bạn nghe, về hành trình tôi ở Hoàng Su Phì suốt 2 tháng liền chỉ để sống trọn vẹn cùng bà con người Dao đỏ, đón chờ mùa lúa chín ở Hoàng Su Phì.

Xem thêm: Top 11 địa điểm săn ảnh đẹp nhất ở Hoàng Su Phì

Xem thêm: Sửng sốt lễ hội nhảy lửa của người Dao đỏ

Đầu tháng 9 lúa ở Hoàng Su Phì đã bắt đầu vàng ươm

Mùa lúa chín ở Hà Giang vào tháng mấy? Đó là một ngày đẹp trời, khi tôi đã hoàn thành chuyến hành trình chinh phục hết dải đất chữ S, tôi muốn quay trở lại Hà Giang để sống thêm 3 tháng nữa. Tôi vừa sống 1 tháng ở Đồng Văn, Hà Giang, đầu tháng 9, nghe anh Kinh – chủ Kinh Homestay Hoàng Su Phì bảo lúa đã bắt đầu chín vàng ươm rồi em. Thế là tôi lao từ Đồng Văn, chạy về Nậm Hồng, Thông Nguyên, Hoàng Su Phì, Hà Giang.

hoang-su-phi-homestay (1)
Em bé người Dao đỏ

Đường đi từ ngã 3 Tân Quang, Bắc Quang, Hà Giang vào Hoàng Su Phì luôn biết cách nương theo cảm xúc của người thích phiêu lưu. Những đoạn đường uốn lượn khiến tôi mê đắm. Bên phải là núi, bên trái là vực thẳm, bên kia đồi chính là những thửa ruộng bậc thang của người đồng bào Tày, Dao Đỏ. Chiều về, khói bếp tỏa nghi ngút từ ngôi nhà dưới chân đồi. Khung cảnh bình yên quá đỗi.

Mùa này, lúa đã bắt đầu chín rồi, những nấc thang lên trời vàng trong nắng chiều, làm cho cảnh vật thêm ngây ngất. Phải đi rất lâu, tôi mới nhìn thấy cổng chào Hoàng Su Phì. Từ đây, có ngã 3 rẻ xuống Thông Nguyên, tôi đi theo lối mòn rồi tiến thẳng đến Nậm Hồng, Thông Nguyên, Hoàng Su Phì, Hà Giang.

Tuần lễ khai mạc mùa lúa chín ở Hoàng Su Phì

Tôi đã có kinh nghiệm đi Hoàng Su Phì cách đây 2 năm, lúc đó, tôi đến Hoàng Su Phì vào đúng mùa băng giá. Mọi thứ cảm xúc trong tôi tê liệt vì tiết trời chỉ có 6 độ.

Xem thêm: Mẹ ơi con lại bỏ nhà đi rồi, lần này sương gió Hoàng Su Phì làm con tê tái!

Nhưng mà bây giờ, mọi thứ đã thay đổi. Khung cảnh sương mù dày đặc đã được thay thế bằng những cái nắng dịu nhẹ vào những buổi chiều tà, đêm nay có lễ hội đặc biệt, lễ hội ruộng bậc thang Hoàng Su Phì.  

Sau lời phát biểu của chủ tịch xã, những điệu múa dịu dàng mà đằm thắm của các thiếu nữ người Dao đỏ hiện lên trước mắt tôi. Các cô gái trong bộ áo truyền thống của người con gái Dao đỏ, múa say sưa làm cho thực khách say lòng.

hoang-su-phi-homestay (1)
Điệu múa của thiếu nữ Dao đỏ

Một người phụ nữ bắt đầu bước ra khỏi cánh gà, cô hát một ca khúc tiếng Dao chứa chan tình cảm. Tôi quen người ấy, đó chính là chị Moang, chủ của Tạ Triệu Quyên Homestay mà tôi đã đến sống 1 ngày cách đây 2 năm về trước. Chị hát những câu hát như xua tan đi bao mệt mỏi trên đường của tôi, có người dịch ra rằng: Thiếu nữ người Dao đưa tay đón, kính chào các anh đến thăm quê. Được thấy các anh nước bạn đến, vui vẻ mĩm cười chào các anh. Quê em ở vùng cao đó, đường đi lại rất gian nan, bước đến nơi đây vất vả lắm, mọi đều khó khăn cùng sẻ chia.

Và bây giờ là một buổi lễ quan trọng nhất, lễ hội nhảy lửa của người Dao đỏ. Buổi lễ này khiến cho tất cả các vị khách du lịch ngày hôm đó sửng sốt. Bạn có thể xem bài viết Sửng sốt lễ hội nhảy lửa của người Dao đỏ ở Hoàng Su Phì.

Tuần lễ khai mạc mùa lúa chín ở Hoàng Su Phì kết thúc, chúng tôi nâng chén rượu để chúc mừng ngày hội ngộ. Ngày mai ra đồng, bắt đầu ngắm lúa.

Từ những tấm thảm xanh đến những tấm thảm vàng

Những cánh đồng lúa ở Thông Nguyên đang chuẩn bị chín vàng, một vài nơi khác vẫn còn đang xanh mơn mởn. Từ chợ Thông Nguyên, di chuyển lên bản Nậm Hồng, những nấc thang lên trời khiến cho du khách choáng ngợp.

Xem thêm: Kinh nghiệm chinh phục đỉnh Tây Côn Lĩnh 2 ngày 1 đêm

Đến giữa tháng 9, những tấm thảm xanh tươi được thay thế bằng những tấm thảm vàng sắc sảo. Thông Nguyên bây giờ đẹp như bức tranh mùa thu xứ Hàn. Khung cảnh mê đắm, thiên nhiên hữu tình.

hoang-su-phi-homestay (1)
Cảnh đẹp như trong mơ

Ở Thông Nguyên, tôi thích nhất 2 thời điểm: Bình minh và hoàng hôn. Nhưng tôi thích hơn cả đó chính là bình minh. Vào hai thời điểm này, tôi đều đến đồi móng ngựa để ngắm nhìn mặt trời.

hoang-su-phi-homestay (1)
Sáng sớm trên vành móng ngựa

Từ Hoàng Su Phì Bungalow, buổi sáng sớm tinh mơ, tôi di chuyển thêm 1km để đến đồi móng ngựa.

Những hạt sương bây giờ vẫn còn đọng lại trên những bông lúa, mặt trời bây giờ vẫn chưa mở mắt. Tôi đứng từ một góc đẹp nhất của đồi móng ngựa, ngóng nhìn ra xa thấy biển mây đang trôi bồng bềnh phiêu lãng. Mây ở đây trôi nhẹ nhàng, rồi bỗng chốc luồng qua các khe hở của táng lá cây để đi vào các bản trong thôn Nậm Hồng. Bình yên đến lạ lùng, chẳng có một lời giải đáp nào cho những thứ gọi là vẻ đẹp của tạo hóa mà thiên nhiên đã ban tặng. Chỉ biết đứng ngẫn ngơ,  hít cái bầu không khí ấm áp, ngọt ngào này vào trong người. Hít cho bằng hết thì thôi!

mua-lua-chin-hoang-su-phi (9)
Hoàng Su Phì một sáng sớm

6 giờ sáng, từ dưới chân núi, những tia nắng mặt trời đầu tiên xuất hiện. Mặt trời mọc, báo hiệu cho một ngày mới bắt đầu. Cái tia nắng dung dị đó đi qua bản làng của người Dao đỏ, hôn lên mắt môi người thiếu nữ đang trong độ tuổi xuân thì. Mặt trời mọc từ dưới chân núi, chiếu xuyên vào những áng mây trắng xóa, bỗng chốc, lớp mây trắng biến thành những áng mây hồng phấn, lẳng lơ trôi vô dạt trên nền trời vô định.

hoang-su-phi-homestay (1)
Bình minh ở Nậm Hồng

Tôi là kẻ nghiện mặt trời. Tôi đi đón bình minh và không bao giờ biết chán. Tôi cũng không bao giờ soi xét còn giờ vàng hay đã hết giờ vàng để mà chụp ảnh. Tôi thích cái khoảnh khắc đứng yên một chỗ, rồi nhìn mặt trời từ từ di chuyển. Những cơn gió cũng bắt đầu lướt nhẹ trên những bông lúa, làm lúa đong đưa dưới ánh bình minh nhẹ nhàng giống như một bản tình ca tươi thắm. Những thứ đó hòa quyện vào nhau, tạo thành một bức tranh vẽ đẹp đến đốn tim lòng người.

Lúa chín cá cũng lớn…

Những cánh đồng lúa bắt đầu chín rộ, cũng là lúc bà con ra đồng, tháo ruộng nước để bắt cá. Thật là kỳ dịu, Hoàng Su Phì mùa lúa chín, những chú cá được lớn lên cùng thân lúa theo thời gian, từ những ngày đầu khi người Dao đỏ cày ruộng, gieo mạ, họ cũng đã thả cá vào nuôi. Nói như vậy để hiểu, gạo ở Hoàng Su Phì là loại gạo chắc, tốt cho sức khỏe, và không hề bón bất kỳ loại phân hóa học nào, nó tự sinh sôi, tự lớn lên theo cái cách hiên ngang và kiên cường, giống hệt sức sống mãnh liệt của người Dao đỏ ở bản Nậm Hồng.

mua-lua-chin-hoang-su-phi (9)
Bắt cá trước khi cắt lúa

Cá sống ở ruộng bậc thang sau 1 mùa vụ lớn nhanh như thổi, con nào con nấy to bằng bắp tay. Công đoạn bắt cá diễn ra liên tục suốt mùa lúa chín ở Hoàng Su Phì.

Những người khách du lịch yêu thích làm việc đồng áng có thể ra đồng bắt cá cùng bà con người Dao đỏ. Họ tháo nước xong, cá sẽ nổi lên, chúng tìm chỗ ẩn nấp, nấp dưới những thân lúa, nấp dưới những lớp bùn. Và chúng ta chỉ việc mò tay xuống ruộng là túm được ngay một em cá to, vừa trơn trơn, vừa cưng cưng.

Sau khi bắt cá xong, người Dao đỏ sẽ đem về, thả cá trong thâu rồi làm thức ăn. Món cá chép ruộng bậc thang chính là món ăn truyền thống của người Dao đỏ. Cá chép thơm ngon, được chiên giòn với dầu, tạo thành một loại thực phẩm khiến người ta ăn một lần rồi bị nghiện.

Ra đồng cắt lúa cùng người Dao đỏ

Lúa chín, bà con Dao đỏ cũng bước lên những thửa ruộng bậc thang để bắt đầu hành trình cắt lúa. Họ đi cắt lúa rất sớm, mới 5 giờ, bà con đã bắt đầu đeo găng tay và cầm liềm ra đồng. Trên vùng cao, người ta ít đổi công, vì lúa thường chín đều nhau, nên nhà ai người nấy tự cắt. Nhưng thỉnh thoảng, nếu rãnh, thì họ cũng dành thời gian đi đổi công từng nhà.

hoang-su-phi-homestay (1)
Bà lão đang cắt lúa

Vào sáng sớm, tôi theo người Dao đỏ lên ruộng bậc thang cắt lúa. Cách cắt lúa của người Dao đỏ ở Hoàng Su Phì thật lạ lẫm, họ không cắt tận gốc lúa mà chỉ cắt ½ cây lúa, cắt xong, họ lại đặt tất cả lúa đã cắt lên ½ thân lúa trên cánh đồng lúa đã cắt. Nhưng cách đặt lúa cũng rất lạ, mỗi nhóm lúa, họ lại đặt chéo nhau theo hình chữ V để lúa không bị rơi xuống đất. Đợi đến 3 ngày sau thì ra thu lúa về. Trong thời gian đợi, nhờ những tia nắng đầy sức sống của mặt trời, đã làm cho lúa ở đây được khô ráo hẳn.

Và cứ thế, cắt được một thửa, lại bước đến thửa ruộng thứ hai, cắt hết lúa thường rồi đến lúa nếp.

Lúa nếp trên miền núi là giống lúa nếp được mua từ tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. Lúa nếp ở đây cao gần 1.5m. Việc cắt lúa nếp không hề đơn giản, người Dao đỏ không dùng liềm cắt mà dùng một chiếc khàn hoặc túm (hép tiếng Tày), đây là một loại dụng cụ đồ cỗ có từ xa xưa để cắt lúa nếp. Họ dồn sức vào hai đầu ngón tay cái và trỏ, rồi bắt đầu gặt giữa thân lúa nếp.

Quy trình cắt lúa nếp rất phức tạp, không nắm 1 lần nhiều cây lúa cắt, mà 1 lần chỉ cắt được 1 cây, cắt xong được nhiều họ lại buộc dây vào bông lúa nếp rồi bỏ vào gùi mang về. Tôi dùng thử chiếc khàn, nhưng không được, đã thử đến vài lần nhưng cuối cùng đành thua cuộc, phải dùng chiếc liềm cắt lúa để cắt lúa nếp.

Người ta cứ thế, cắt lúa hăng say mặc cho tiết trời nóng như lửa đốt. Họ vừa cắt, vừa nói, vừa cười, rồi kể cho nhau những câu chuyện vui vui trong cuộc sống. Rồi thỉnh thoảng, họ lại bậc lên cười vô tư lự mà tôi thì chẳng hiểu được ý nghĩa của câu chuyện. Một vài người quay lại hỏi tôi có hiểu không, tôi không hiểu thì họ lại giải thích bằng tiếng Kinh.

Điệu lúa về nhà…

Vì không suốt lúa ngay tại chỗ, nên khi lúa đã khô hẳn, họ sẽ mang những chiếc dây màu đỏ ra đồng để bó lại thành một bó lúa to. Lúc này, các thiếu nữ người Dao đỏ buộc tất cả lại rồi điệu lúa về nhà. Nhìn hơi giống điệu củi trên núi.

mua-lua-chin-hoang-su-phi (9)
Điệu lúa về nhà

hoang-su-phi-homestay (1)
Mang lúa về

Một lần điệu lúa rất cực, vì ruộng bậc thang chứ không phải là ruộng bằng phẳng, việc di chuyển cực kỳ khó khăn, vừa phải mang đằng sau lưng bó lúa to, vừa phải dồn sức về phía trước để vượt lên ruộng bậc thang mang lúa về nhà. Công đoạn này cũng khá lâu và cực nhọc.

Suốt lúa…

Những năm về trước, ở thôn Nậm Hồng, người dân vẫn đập lúa để những bông lúa bay ra khỏi thân. Tuy nhiên, những năm gần đây, có máy suốt lúa, nên mọi thứ đơn giản hơn hẳn. Chiều tà, họ bắt đầu đẩy chiếc máy suốt lúa xuống ruộng, rồi bắt đầu suốt lúa. Phụ nữ và nam giới đều làm công việc này. Họ làm theo dây chuyền, người cầm nhóm lúa đưa vào máy suốt lúa, người thì ôm lúa đưa cho người suốt lúa, ở đầu bên kia, người hốt tất cả lúa vào trong bao. Tất cả đều tất bậc với công việc của mình. Những giọt mồ hôi rơi vương vãi, người Dao đỏ cười trong nắng chiều.

mua-lua-chin-hoang-su-phi (9)
Suốt lúa

Người Dao đỏ có truyền thống, nếu nhà ai đổi công, thì bữa trưa và bữa tối phải ăn cơm ở nhà của người chủ lúa. Bởi vậy nên, buổi tối, sau khi cắt lúa xong, tất cả mọi người tập trung tại nhà chủ lúa, rồi ăn uống chúc mừng. Điều này cũng nằm trong việc trả công cắt lúa.

Đấu trâu

Mùa lúa chín ở Hoàng Su Phì còn nhiều thứ đặc biệt hơn, khi những cánh đồng lúa vàng ươm đã không còn, những thứ còn lại chính là những gốc rạ sau mùa lúa chín. Tất cả lại đi vào vạch xuất phát, và chờ đến tháng 4 mới bắt đầu có nước làm lúa lại. Thời gian này ở đây gọi là mùa nước đổ Hoàng Su Phì.

Sau một mùa lúa chín, bà con ở Thông Nguyên lại có màn đấu trâu vô cùng đắc sắc. Chiều, tôi bước ra cánh đồng, nhìn thấy những chú trâu đang hì hục húc nhau giữa đồng. Người ta hò reo vang dội. À, thì ra, sau một mùa thu hoạch mệt nhọc, thú vui của người dân ở đây chính là ngồi lại, đấu trâu xem nhà ai khỏe hơn. Nếu trâu nhà nào thắng, thì nhà còn lại sẽ mời rượu. Thật là thú vị.

Chiều tà, tôi mang đôi dép tổ ong rồi đi bộ trên khắp cánh đồng trống rỗng ở Hoàng Su Phì, nhìn bà con cười vui rộn rã, lòng tôi lại thấy yêu thêm mãnh đất này. Mùa lúa chín ở Hoàng Su Phì kết thúc, cũng là lúc tôi phải quay trở lại Sài Gòn, nhưng lòng tôi vẫn không thể nào thôi thúc mình quay trở lại nơi này thêm vài lần nữa. Có chăng, người ta yêu một vùng đất, chính là vì người ta dành tình cảm quá đặc biệt với cảnh vật, con vật, con người ở nơi này.

hoang-su-phi-homestay (1)
Đồng ruộng rỗng sau một mùa vụ

Vòng xe lăn bánh, tôi ra khỏi Nậm Hồng, hôm nay bầu trời có màu xám nhẹ, mây kéo đến phảng phất. Khung cảnh chợt bình yên quá đổi. Tạm biệt! Hẹn gặp lại!

Xem thêm: Kinh nghiệm phượt Hoàng Su Phì mùa lúa chín

Xem thêm: Thăm mùa lúa chín Hoàng Su Phì đừng bỏ qua những Homestay cực chất lừ này!

Xem thêm: Lễ cấp sắc của người Dao đỏ ở Hoàng Su Phì


Loading Facebook Comments ...